⚠️ Касата работи во еден од два режима, што го потврдува администраторот во Подесувања → ПОС. Режим „надворешна каса“: фискалната сметка ја издава фискалната каса на фирмата, а Финора го води прометот — затоа на врвот на касата постојано стои лентата „Фискалната сметка ја издава вашата каса“. Режим „Finora фискален уред“: Финора ја праќа секоја наплата до фискалниот уред на касата. Додека режимот не е потврден, касата покажува картичка за потврда и не наплатува.

💡 Горе во заглавието го гледаш објектот, од кога е отворена смената, твоето име и часовникот. Натписот FINORA ПОС горе лево те враќа на таблата. Копчето со двете стрелки ги разменува страните — кошничката оди десно, а производите лево (за левораки); изборот се памети на тој уред. Копчињата „Историја“ и „Смена“ го отвораат екранот на смената.

⚠️ Ако фирмата има подружници или деловни објекти: секоја ПОС сметка го носи објектот на смената, избран при отворањето. Објектот се гледа во заглавието на касата и не се менува додека смената е отворена. Ако во објектот веќе има отворена смена, нова не може да се отвори — приклучи се на неа или, на крајот од денот, затвори ја.

💡 Уредот (таблет или компјутер) го памети објектот во кој последен пат е отворена или приклучена смена. При следното отворање на касата веднаш се вчитува отворената смена на тој објект, без оглед кој касиер ја отворил.

💡 Секој производ што ќе го додадеш добива значка со количината во горниот десен агол на плочката, а тенката лента на врвот на плочката ја покажува категоријата.

💡 Тастатурата на екранот (за количина, попуст и готовина) има копче „00“ за две нули одеднаш, децимален знак, „C“ за бришење на целиот внес и копче со стрелка за бришење на последната цифра. Количината прима до 3 децимали (на пр. 0,250 кг), а износите и попустот до 2.

⚠️ Производ без поставена даночна стапка не може да се додаде во кошничката — касата покажува лента со името на производот. Стапката се доделува во Производи.

💡 Картичката се наплатува на терминалот на банката — Финора не ја повлекува картичката, само го евидентира плаќањето. Затоа на редот „Картичка“ пишува „Плаќањето се обработува на терминалот на банката“.

💡 Видот на картичката (дебитна или кредитна) е дел од точниот опис на плаќањето на фискалната сметка (ЗРГП чл. 5-б). Во режим „Finora фискален уред“ „ЗАВРШИ НАПЛАТА“ е затемнето додека секој ред „Картичка“ нема избран вид, а под копчето пишува „Изберете вид на картичка“; ако серверот сепак ја одбие наплатата поради тоа, пораката стои под копчињата „Дебитна“ / „Кредитна“. Во режим „Надворешна каса“ изборот е незадолжителен, а повторен допир на избраниот вид го поништува. Ако наплатата веќе била евидентирана при претходен обид (на пример по прекин на врската), а плаќањата меѓувреме се сменети, горе стои жолта лента: на сметката остануваат плаќањата од првиот обид. Картичка издадена од странска банка сè уште нема посебна ознака.

💡 По успешна наплата се прикажува бројот на сметката и кусурот. Допри „Нова продажба“ за да се вратиш на празна каса. Финора не печати сметка — фискалната сметка ја издава вашата каса (лентата „Надворешна каса“ над плаќањата).

💡 „Назад“ горе лево те враќа на касата без да ја изгубиш кошничката.

⚠️ „Нова продажба“ се појавува САМО кога сметката е фискализирана, издадена на парагон или поништена. Додека се фискализира или не е фискализирана, касата не нуди нова продажба ниту „Назад“ — фискалната сметка се издава во моментот на плаќањето (ЗРГП чл. 4 ст. 2). Ако излезеш од екранот, касата покажува „Претходната наплата нема фискална сметка“ со копче „Назад на наплатата“.

💡 Кога касата е поврзана со симулатор, а на касата е избран купувач, на картичката по наплатата пишува „Симулатор — не се издава фактура“: симулираната сметка не е промет, па купувачот не добива фактура, а повратот на таква наплата не создава книжно одобрение. Ништо од симулаторот не влегува во КИФ, во ДДВ-04 ниту во налозите.

💡 „Повтори“ подоцна од 10 минути по наплатата прво бара да штиклираш „Купувачот е присутен“. Ако купувачот заминал, законскиот излез е поништување или парагон, не задоцнето печатење.

💡 „Префрли на резервен“ е можно само кога менаџерот пријавил дефект на уредот и во објектот има активен резервен уред; ако има повеќе резервни, го избираш од листа. „Парагон“ отвора поле за бројот на парагон сметката и е дозволен само на менаџер, по пријавен дефект и без достапен резервен уред. „Поништи наплата“ (менаџер или администратор) бара основ — враќање на добро, рекламација или грешно отчукување — и белешка од најмалку 10 знаци.

💡 Секоја каса печати на апаратот на своето работно место, запаметен на терминалот. Ако тој апарат не е подготвен (агентот не се јавува, уредот не е проверен или мапата работно место ↔ апарат е застарена), наплатата е одбиена со порака и копче „Обиди се повторно“ — наплатата не се префрла сама на апарат од друга каса. Ако апаратот на касата повеќе не може да печати (повлечен, неактивен или во дефект), под пораката се нудат другите активни апарати во објектот (по дефект тука е и вклучениот резервен) со копче „Наплати на апаратот …“, а терминалот го памети изборот. Ако статусот на претходната наплата не може да се прочита (наплатата повеќе не постои или не е достапна), касата се ослободува со порака — провери ја наплатата во Смена → Фискални сметки: смената не се затвора додека има нефискализирани наплати.

⚠️ „Непознато дали е испечатено — повикај менаџер“: врската со уредот паднала среде печатењето и не е сигурно дали сметката е издадена. Тогаш од касата не се повторува, не се префрла и не се поништува — менаџерот ја проверува хартиената лента на уредот и ја решава сметката во екранот „Смена“, за да не се издаде втора фискална сметка за иста наплата.

💡 Во заглавието на касата, покрај објектот, стои името на фискалниот уред со точка — зелена кога уредот е поврзан, сива кога не е или кога статусот не е достапен за твојата улога — и црвено „N нефискализирани“ кога во смената има наплати без фискална сметка; допри го за да отидеш во „Смена“.

💡 Во овој режим износите на касата се пресметуваат како на фискалниот уред: прво цената со ДДВ по единица, заокружена на две децимали, па количината и попустот. Затоа ВКУПНО може да се разликува за денар или два од истата кошничка во режим „надворешна каса“.

⚠️ Секоја сметка се враќа најмногу еднаш — втор поврат на иста сметка е одбиен со порака „Наплатата … е веќе вратена“: повратот е веќе запишан, не го повторувај. Поврат е одбиен и кога фактурата на сметката е сторнирана, откажана или во нацрт, и кога режимот „надворешна каса“ не е потврден во Подесувања → ПОС — тогаш потврдата за поврат нуди копче „Подесувања → ПОС“.

⚠️ Режим „надворешна каса“: Финора не сторнира фискална сметка. За секој поврат издај сторно и на вашата регистрирана фискална каса — потврдата за поврат го потсетува на тоа.

💡 Омилени производи: допри ја ѕвездата на редот во кошничката. Чипот „Омилени“ над мрежата ги прикажува само нив. Ѕвездата повеќе не е на плочката — таа беше премала за допир и лесно се промашуваше. Редоследот на плочките не се менува, за да ги најдеш секогаш на исто место.

💡 Целата кошничка се празни со црвената корпа над кошничката, по потврда. Купувачот исто така се тргнува.

💡 Копчето го гледаат само администратор и менаџер. Продавач и келнер го немаат делот — поврат на стара сметка го прави одговорно лице.

⚠️ Само ИСТИОТ објект: сметка издадена во друг деловен објект не се нуди и не може да се врати тука — книгата за дневни финансиски извештаи се води по објект. Врати ја во објектот каде е издадена.

💡 Магацин: вратената стока влегува во магацинот на ТЕКОВНАТА смена — таму каде стоиш. Ако продажбата била од смена со друг магацин, залихата се преместува; екранот го кажува магацинот пред потврдата.

💡 Во режим „Finora фискален уред“ фискалниот уред печати сторно сметка со СВОЈ број и СВОЈ ден — законот тоа го предвидува (сторната сметка е самостоен документ). Ако апаратот на оригиналната сметка не е достапен, сторното оди на друг активен апарат во истиот објект. Во режим „надворешна каса“ Финора само го бележи повратот, а сторното го издаваш на твојата регистрирана каса.

⚠️ Во објект со профил „Забрането“ (нафтени деривати на мало, автотакси) делот не нуди ниту една сметка. Во објект „Угостителство 15 мин“ рокот за сторно е 15 минути од издавањето, па поврат од претходна смена таму не е можен.

💡 Картичка: ако сметката е платена со картичка, парите ги враќаш преку терминалот на банката — Финора само го бележи повратот.

⚠️ Ако фискалниот уред не успее да ја испечати сторно сметката, повратот НЕ се поништува — парите се веќе вратени. Излезите се три: „Повтори“, „Реши“ → „Испечатено е“ со бројот на сторно сметката, или „Реши“ → „Не е испечатено“. Сè додека сторна сметка нема, а исходот е јасен (уредот ја одбил, или си потврдил дека не е испечатена), редот носи црвена ознака „Поврат без сторна сметка“ и не влегува во листата „Сторна за пријава во УЈП“. Ознака нема само додека обидот трае или додека не е познато дали сметката е испечатена — тогаш редот пишува „во сомнеж“ и прво се решава.

💡 Ако во касата има отворена кошничка, потврдата го кажува тоа — со затворањето кошничката се празни.

⚠️ Режим „надворешна каса“: дневниот финансиски извештај го вадиш на вашата фискална каса. Извештајот во Финора е за усогласување и книжење, не ја заменува книгата на фискалната каса.

⚠️ „Затвори смена“ е затемнето додека има нефискализирани наплати — копчето „Покажи ги“ те носи до табелата. Смената се затвора кога секоја наплата е фискализирана, издадена на парагон или поништена.

💡 Поврат во овој режим: полето „Оригиналната фискална сметка е приложена кон сторното“ и „Основ“ се задолжителни — без нив „Продолжи кон поврат“ е затемнето. Фискалниот уред ја печати сторно сметката, а над „Сметки во смената“ се појавува лентата со нејзиниот статус. Во режим „надворешна каса“ истите полиња се незадолжителни.

💡 Сторно по профилот на објектот: во објект „Угостителство 15 мин“ под продажбата тече „Сторно можно уште mm:ss“ и по истекот копчето „Поврат“ исчезнува; во објект „Забрането“ копче „Поврат“ нема. Рокот го пресметува серверот и листата се освежува секоја минута.

⚠️ Ако уредот не го направи дневниот извештај повеќе од 216 часа, при отворање на смената се јавува предупредување: уредот се блокира ако дневниот извештај не е испратен до УЈП 240 часа — провери ја и врската на уредот.

💡 Касата препознава скен по брзината: знаците мора да пристигнуваат побрзо од 50 ms еден по друг, а кодот да има најмалку 4 знака. Рачно пишување на тастатура надвор од полето не се смета за скен. Скенерот работи на екранот „Каса“, не на „Наплата“ и „Смена“.

⚠️ Картичка „Нема отворена смена“ — немаш активна смена. Допри „Отвори смена“.

⚠️ „Во објектот … веќе има отворена смена“ — смената е на објектот, а друг касиер веќе ја отворил. Не отворај нова: на екранот „Смена“ допри „Приклучи се на отворената смена“. Во режим „Finora фискален уред“ прво избери го апаратот на твоето работно место.

⚠️ „Смената е книжена — сторнирај го налогот пред поврат“ — поврат е одбиен затоа што дневниот пазар на таа смена веќе е прокнижен во сметководството. Смената е и затворена, па повратот не се прави на касата ни по сторното на налогот. Јави се кај сметководителот — враќањето оди преку книжно одобрение во Продажба.

⚠️ Фактура или книжно одобрение издадени од касата не се отклучуваат, откажуваат ниту сторнираат од Продажба — се одбиваат со порака дека документот е издаден од ПОС каса. Корекцијата оди преку поврат на касата или преку книжно одобрение.

⚠️ „Смената е затворена — враќање не е можно“ — поврат се прави само во отворена смена. За продажба од затворена смена обрати се кај сметководителот.

⚠️ Картичка „Потврдете го режимот надворешна каса“ — фирмата уште не потврдила дека фискалната сметка ја издава нејзината каса. Администраторот тоа го прави во Подесувања → ПОС; другите корисници треба да го побараат од него. Картичката „Режимот на касата не може да се провери“ значи дека подесувањето не можело да се прочита (врска или пристап) — допри „Обиди се повторно“.

⚠️ Лента „Баркод … не може да се провери — нема врска со серверот“ не значи дека производот не постои: скенирај повторно кога врската ќе се врати.

⚠️ Ако наплатата или враќањето се одбие со порака за спроведен попис, во магацинот на смената е спроведен попис со датум на денот на отворање на смената или подоцна — залихата до тој датум е усогласена и не се мрда. Јави се кај сметководителот или менаџерот.

⚠️ „ЗАВРШИ НАПЛАТА“ е неактивно додека „Останува“ не е точно 0,00. Во режим „Finora фискален уред“ неактивно е и додека на ред „Картичка“ не е избрано „Дебитна“ или „Кредитна“. Неактивно е и кога картичката е поголема од вкупното (кусур се враќа само во готовина) и кога нема интернет врска — тогаш над копчето стои жолта лента и наплатата не се прима, а кошничката останува.

⚠️ Ако наплатата не успее, над копчето се појавува црвена лента со причината и „Обиди се повторно“. Повторниот обид е безбеден: истата наплата нема да се запише двапати. Лента за затворен период нема копче за повтор — јави се кај сметководителот.

⚠️ Лента „Претходната наплата веќе е евидентирана (бр. …)“ значи дека претходниот обид всушност поминал, а кошничката потоа е сменета. Кошничката не е испразнета: врати се на касата, остави ги само ставките што не се наплатени и наплати ги како нова сметка.

💡 Кратенки на тастатура на касата (кога не пишуваш во поле): F5 — освежи ги производите, Delete — отстрани ја избраната ставка (допри го редот за да го избереш), Esc — прашува дали да се испразни кошничката. Кратенките „+“ и „−“ се тргнати затоа што скенерот ги праќа внатре во шифрите и ја менуваше количината.

💡 Ако зоната или кујната има внесен број, тој стои до името насекаде — во копчињата за избор на зона горе, во заглавието на сметката и на екранот на станицата („Сала 1“, „Кујна 2“). Така ресторан со две сали или две кујни со исто име знае каде е. Бројот го внесува администраторот или менаџерот во Подесувања → Ресторан и е незадолжителен.

💡 Кога горе е избрано „Сите“, салата ги прикажува масите од сите зони измешано — затоа на секоја плочка над ознаката стои и зоната („Сала“, „Тераса“). Ознаката на масата е единствена само во својата зона, па во тој преглед две маси навистина може да носат иста ознака. Кога ќе избереш една зона, редот со зоната се тргнува: табот горе веќе кажува каде си.

💡 Масата нема сопствен статус што некој го менува рачно — лентата на десниот раб на плочката и натписот се изведени од сметката: слободна (нема отворена сметка), зафатена (има сметка), испратено во подготовка, чека наплата. Натписот е во истата боја како лентата, а „чека наплата“ дополнително ја затемнува целата плочка — тоа е состојбата што бара да се тргне веднаш. Затоа плочката никогаш не може да „остане“ зафатена по наплата.

💡 Ресторанските екрани имаат свој прекинувач за темна тема — долу во лентата лево, со иконче сонце или месечина. Светлата е стандардна; темната е за сала со слабо светло. Изборот се памети на тој уред, значи таблетот во кујната и таблетот на шанкот може да бидат различни.

⚠️ На една маса може да има само ЕДНА отворена сметка. Ако двајца келнери во истиот миг отворат сметка на иста маса, вториот добива порака дека масата е зафатена — не втора сметка. Освежи го екранот и продолжи на постојната.

⚠️ ⚠ Забелешката се пишува САМО пред „Испрати во кујна“. Штом тикетот замине, облачето го нема на таа ставка — готвачот го прочитал упатството и можеби веќе почнал. Ова важи и за менаџер и за администратор. Ако нарачката е погрешна, повлечи ја ставката со причина и додади нова — така кујната го видува исправувањето.

💡 Сумата стои долу во десниот панел, над копчињата: основица, ДДВ и вкупно. Основицата е збирот без данок, вкупното е тоа што гостинот плаќа — истите броеви што ги пренесува наплатата, па нема потреба да се собира на екран.

💡 Менито не го покажува целиот каталог на фирмата, туку она што се подготвува кај тебе плус сè друго во истите категории. Артикл добива станица во Подесувања → Ресторан („Артикл → станица“); пијалак од фрижидер нема станица, но влегува во менито затоа што е во иста категорија со нешто што се подготвува. Ако уште на ниту еден артикл не си доделил станица, менито ги покажува сите производи — додели станици и листата сама се стеснува.

💡 Цената во менито е НЕТО (без ДДВ), исто како насекаде во Финора. Бруто цената следи од стапката на режимот: артикл со нето 100,00 чини 110,00 на лице место (10 %) и 118,00 за носење (18 %). Истиот артикл, иста нето цена, различна вкупна сума — тоа е очекувано, не грешка во пресметката.

⚠️ Ако артиклот нема поставена даночна стапка, ставката не се додава — Финора го кажува името на артиклот. Стапката се доделува во Производи, никогаш не се погодува.

💡 Заглавието на тикетот се обојува по времето: до 20 минути е неутрално сиво, по 20 минути станува жолто („почни од овие“), по 40 минути црвено („овој застана, оди погледни“). Истите два прага се испишани и во легендата горе десно, за да не се погодуваат. Бојата е само подредување на погледот — носител на податокот е бројот што и онака стои во истото заглавие. Тикетот на кој ништо повеќе не чека (сите ставки повлечени) останува неутрален, и затворените тикети никогаш не се обојуваат.

💡 Тикетот за носење се препознава по испрекинатата рамка, покрај натписот „За носење“ во заглавието. Рамката кажува начин, бојата кажува време — два различни сигнала, за да не се мешаат.

💡 Екранот на станицата се освежува сам на неколку секунди. „Готово“ смее да го притисне секој со ПОС улога — станицата е заеднички уред во кујната, не личен. Финора памети кој го притиснал.

💡 Екранот на станицата не се одјавува сам кога никој не го допира — таблетот во кујната може да стои на него цела смена, исто како касата. Салата и сметката и понатаму се одјавуваат по 15 минути без допир, зашто таму секој келнер работи со своја најава.

💡 Артикл што не се подготвува (шише вода од фрижидер, на пример) нема станица. Таква ставка не оди на тикет — при „Испрати во кујна“ веднаш се смета за подготвена, затоа што никој нема да притисне „Готово“ за неа.

💡 Ако „Готово“ се притисне двапати на ист тикет, вториот пат Финора само кажува дека тикетот веќе е готов — не е грешка и ништо не се менува.

💡 Препечатеното листче носи натпис „ПРЕПЕЧАТЕНО“ на врвот, за кујната да не го прочита како нова нарачка. На него се СИТЕ неповлечени ставки на тикетот во тој миг, не само последната рунда. Повлечените ставки ги нема.

💡 Копчето се гледа само на отворен тикет, само ако на тикетот има барем една неповлечена ставка и само кога печатачот на станицата навистина може да печати: активен е и има активен агент. Може да го притисне секој со ПОС улога, исто како „Готово“ — Финора памети кој побарал препечатување.

💡 Ако касата со агентот била исклучена, листчињата чекаат и излегуваат кога ќе се вклучи — но само за тикетите што уште се подготвуваат. За тикет што во меѓувреме е „Готово“ или поништен, листче не излегува: кујната не добива куп стари листчиња за јадења што веќе излегле. Исто така, кога на печатачот ќе му се смени агентот или состојбата, листчињата што чекале се откажуваат; што уште треба, се бара со „Препечати“.

⚠️ Повлекувањето ставка не печати ново листче. Ако ставката е повлечена откако листчето излегло, кујната тоа го гледа само на екранот на станицата — затоа екранот е главниот извор, а листчето е дополнение.

⚠️ Засега не може да се активира печатач на вистински уред: драјверот уште не е проверен на физички печатач. Активен може да биде само печатач во режим „Симулатор“ — целиот тек работи, но лентата се запишува наместо да се печати. Ако станицата нема печатач или тој не може да печати, нарачката оди на екранот како досега — пад на печатењето никогаш не ја запира нарачката.

⚠️ Ако ја повлечеш ставката во истиот миг кога кујната притиска „Готово“, Финора те одбива со порака дека ставката е веќе подготвена. Тоа е намерно — не постои миг во кој и двете важат.

⚠️ Поништување на цела сметка, спојување и пренос на ставки ги прават само администратор и менаџер, без оглед на состојбата на ставките. Сметка со подготвена ставка или со наплата не се поништува — прво се решава ставката.

⚠️ Преносот важи само меѓу маси во ИСТИОТ објект — маса во друга подружница се одбива. И само сметка отворена „на лице место“ има маса: сметка „за носење“ не се преместува на маса. Ако гостинот што нарачал за носење решил да седне, отвори НОВА сметка на масата — Финора го одбива преносот со таа порака.

⚠️ Ставка во наплата или наплатена не се пренесува, не се спојува и не се преозначува.

💡 Ако меѓу ставките што ги наплаќаш има некоја што никогаш не била испратена во кујна, „Наплати“ ја испраќа сама — ставката добива час на испраќање и оди на својот тикет, исто како да си допрел „Испрати во кујна“. Така платена ставка не останува непозната за кујната. Се праќа само делот што го наплаќаш: на делена сметка, ставките од другиот дел чекаат своја наплата или свое „Испрати во кујна“. Финора памети кој ја пратил нарачката и дали тоа било преку „Испрати во кујна“ или преку „Наплати“.

⚠️ Ако двајца келнери наплатат ист дел во истиот миг, поминува само едниот. Вториот добива порака дека делот веќе е наплатен или дека во меѓувреме некој ги зафатил ставките — освежи го екранот и погледни што останало.

⚠️ Сметката се наплатува само од каса во ИСТИОТ објект во кој е отворена. Каса од друг објект ја одбива со порака — фискалниот регистар и извештајот се водат по објект.

💡 Ако наплатата на сметката подоцна се врати (поврат на касата), сметката НЕ се отвора повторно: ставките остануваат врзани за вратената наплата, а екранот кажува дека наплатата е вратена. Ако гостинот плаќа одново, се отвора нова сметка.

💡 Затворањето на смената не ги затвора отворените сметки — тие висат на објектот и продолжуваат во следната смена. Остануваат видливи таму каде и се отворени: на екранот на салата, масата со отворена сметка стои зафатена додека сметката не се наплати или не се поништи.

💡 Бројот „сметки“ и бројот над столбестиот графикон не се исто, и затоа се различно именувани. Графиконот брои НАПЛАТИ, а делена сметка дава повеќе од една наплата на иста сметка. Затоа просечната сметка се дели со бројот на СМЕТКИ, не со бројот на наплати.

💡 Повратот не се брои ни како наплата ни како сметка — тој само го намалува прометот. Ако во периодот има поврат, Финора го кажува тоа во ред над картичките, за да се види зошто вкупното е помало од збирот на наплатите.

⚠️ Наплатата се води на корисникот НАЈАВЕН НА УРЕДОТ. Ако повеќе келнери работат на иста каса со иста најава, редовите во „Келнери“ се по каса, не по човек.

⚠️ Овие бројки се преглед на ресторанските сметки, НЕ даночен документ. Даночната пријава се полни од ДДВ-04 и од дневниот финансиски извештај на касата, кои имаат свои правила за тоа што влегува, а што не (поништена фискална сметка, симулиран уред, сметка со огледална фактура). Затоа износите тука може да се разликуваат од даночните.

💡 Периодот се смета по ден на СМЕТКАТА во Скопје. Сметка издадена во 00:30 припаѓа на новиот ден, иако за ресторанот тоа е уште претходната вечер.

💡 Малопродажен магацин не се нуди за ПОС смена — ПОС сè уште не ја раздолжува залихата по малопродажна цена.

💡 Бројот на ПОС сметките користи посебен префикс — „Каса (ПОС)“ во Подесувања → Кодирање (стандардно „ПОС“), одвоен од фактурите и другите продажни документи.

⚠️ Ако во магацинот на смената е спроведен попис со датум на денот на отворање на смената или подоцна, наплатата и враќањето се запрени — залихата до датумот на пописот е заклучена. Исправка за пописан период оди само преку сторно на пописот (Материјално → Попис), што го прават администратор или сметководител.

⚠️ Сметка со готовински И картичен ред е исклучок: УЈП нема шифра за плаќање што е делум готовина делум картичка. Затоа таква продажба сè уште заминува како плаќање преку банка. Прашањето чека појаснување од УЈП — дотогаш, ако продажбата ќе оди на еФактура и купувачот е познат, подобро наплати ја во еден начин.

💡 Ред со 0,00 не се запишува, па сметка со само еден начин на плаќање секогаш праќа точна шифра.

💡 Артиклите означени за доуредување (авто-креирани преку еФактура) намерно не се нудат на ПОС — касата продава само чисти, активни артикли. Истото важи и кога артиклот се бара со скенер.

💡 Касата прикажува ДДВ посебно по стапка (18%, 10%, 5%, 0%), со истото заокружување како извештајот по смена: збирот на ДДВ редовите е точно ВКУПНО минус Основица. Тоа е само приказ — износите на продажбата ги пресметува серверот. Производ без даночна стапка касата воопшто не го додава во кошничката.

⚠️ Режим „надворешна каса“: Финора не издава фискална сметка — фискалната сметка ја издава фискалната каса на фирмата. Касата не наплатува додека администраторот не го потврди режимот во Подесувања → ПОС, а по потврдата постојано ја прикажува лентата „Фискалната сметка ја издава вашата каса“.

💡 Режим „Finora фискален уред“: износите се пресметуваат БРУТО-прво, како фискалниот уред — единечна цена со ДДВ заокружена на 2 децимали (половина нагоре), износ по ставка = цена × количина минус попуст, ВКУПНО = збир на ставките, а ДДВ е вкалкулиран по ставка (износ × стапка ÷ (100 + стапка)). Основица = ВКУПНО минус ДДВ. Касата, наплатата и серверот ја користат истата пресметка, па збирот на плаќањата е точно ВКУПНО. Смените во режим „надворешна каса“ остануваат на досегашната пресметка (нето-прво).

⚠️ Во режим „надворешна каса“ дневниот финансиски извештај го вади фискалната каса на фирмата. Извештајот во Финора служи за усогласување и книжење, не ја заменува книгата за дневни финансиски извештаи.

💡 Во режим „Finora фискален уред“ дневниот извештај (Z) го печати уредот при затворање на последната смена за денот. Табелата „Z извештаи“ ги споредува износите по даночна група од уредот со фискалните сметки во Финора за периодот меѓу два Z; кога уредот не вратил износи, пишува „Не може да се спореди“. Смената не се затвора додека има наплати без фискална сметка, парагон или поништување.

💡 Затворањето на ПОС може да се книжи автоматски преку налог-правилото „Дневен затвор на ПОС“ (Сметководство → Правила) — збирно книжење на дневниот промет наместо ставка по ставка.

💡 Затворањето на смената не создава налог. Книжењето на дневниот пазар (налог DP) е посебна акција и работи само ако книжењето е вклучено за фирмата; инаку се одбива со „Книжењето не е вклучено за оваа фирма.“, а смената останува затворена и некнижена.

💡 Набавната вредност на продаденото во смената се книжи на истите конта како испратницата — стандардно должи 7010 / побарува 6600, според активното правило за испратница на фирмата.

💡 Смена без поврат се книжи точно како досега. Стапка чиј промет е целосно вратен нема ред во налогот. Смена во која сите продажби се вратени нема што да се книжи, и книжењето тоа го кажува.

💡 Кога во една смена по некоја ДДВ стапка е вратено повеќе отколку што е продадено (на пример, денот почнал со враќање на вчерашна сметка), разликата се книжи во истиот налог како намалување: износ со минус, на истата страна на која инаку стои продажбата. Благајната (1020), приходот (7410) и ДДВ (23018 / 23010 / 23005) се намалуваат за тој износ; страните не се менуваат и налогот останува во рамнотежа. На ист начин се книжат и книжните одобренија од Продажба. Истото важи за набавната вредност: ако во смената е вратена повеќе стока отколку што е продадена, НВПС и залихата се книжат со минус на вообичаените страни. Износот со минус е нето по стапка (продажби минус поврати), не збир на сите поврати во смената — затоа описот на редот вели „нето негативен промет“.

⚠️ Книжењето се одбива само кога од фиоката не можеле да излезат толку пари — кога повратите ја надминуваат почетната состојба на смената плус прометот на смената. Тогаш смената се книжи рачно, а пораката ги кажува и трите износи.

💡 Смена во која единствената сметка е поврат на стара наплата СЕ КНИЖИ, ако фиоката имала почетна состојба доволна за исплатата. Налогот тогаш ги носи само износите со минус: намалување на благајната (1020) за исплатените пари, на приходот (7410) за основицата и на ДДВ (23018 / 23010 / 23005). Почетната состојба не влегува во налогот; таа само кажува дали исплатата била можна.

⚠️ Екраните „Дневник“ и „Картица на конто“ засега на местото на износ со минус цртаат „—“. Ред со минус затоа изгледа празен, а „Вкупно“ на налогот (нето износот) не се сложува со видливите редови. Износот е запишан во налогот — се работи само за приказот.

⚠️ Налог за дневен пазар што носи износи со минус засега не може да се сторнира од Дневник: копчето „Сторно“ враќа порака и ништо не запишува. Причината е што сторното не би ги поништило редовите со минус, па повратот би останал книжен. Налог за дневен пазар без износи со минус се сторнира како досега.

💡 Налогот „Дневен пазар“ го носи датумот на затворање на смената. Ако сите сметки се од претходниот месец (смена затворена по полноќ на први), налогот го носи датумот на последната сметка, за да е во истиот месец како ДДВ-04. Смена со сметки во два месеца не се книжи автоматски — книжењето се одбива со порака, а смената се книжи рачно по месец.

💡 Ако книжењето на смената падне на половина, при следниот обид Финора сам го брише недовршениот нацрт-налог на таа смена. Прокнижен налог не се брише. Во дневникот не остануваат два налога за ист дневен пазар.

⚠️ Објектот се гледа во заглавието на касата и на екранот „Смена“. Погрешен објект не се поправа среде смена — смената се затвора и се отвора нова на точниот објект.

💡 Смена без објект (фирма без подружници) паѓа на старото правило: единицата на најавениот касиер; ако нема доделена, седиштето; ако има повеќе а не избрал, сметката се создава без единица.

⚠️ Режим „надворешна каса“: Финора не сторнира фискална сметка — сторното на фискалната сметка се издава и на регистрираната фискална каса на фирмата.

💡 Режим „Finora фискален уред“: сторно сметката ја печати фискалниот уред, а повратот бара потврда дека оригиналната фискална сметка е приложена и основ по ЗРГП чл. 10 ст. 1 (враќање на добро, рекламација, грешно отчукување). Профилот на објектот го одредува рокот: во угостителство сторно не е дозволено по 15 минути од издавањето (чл. 10-а), а при продажба на нафтени деривати и автотакси не е дозволено (чл. 10 ст. 2). Секција „Сторна за пријава во УЈП“ на екранот „Смена“ ги наведува сторната за скенирање до ДДВ пријавата (Закон 133/2019 чл. 7).

⚠️ Секоја сметка се враќа најмногу еднаш — втор поврат на иста сметка е одбиен со порака „Наплатата … е веќе вратена“, а во листата „Сметки во смената“ вратената продажба носи ознака „Вратено (поврат …)“ без копче за поврат. Поврат е одбиен и кога фактурата на сметката е сторнирана, откажана или во нацрт, и кога режимот „надворешна каса“ не е потврден во Подесувања → ПОС.

⚠️ Фактура или книжно одобрение издадени од касата не се отклучуваат, откажуваат ниту сторнираат од Продажба — прометот веќе е во налогот за дневен пазар и во фискалниот регистар. Корекцијата оди преку поврат на касата или преку книжно одобрение.

⚠️ Бравата „Смената е книжена — сторнирај го налогот пред поврат“ важи за смената во која СЕ ЗАПИШУВА повратот, односно за тековната отворена смена. Смената на СТАРАТА продажба смее да биде и затворена и прокнижена — Ф3б не пишува ниту еден ред во неа, па нејзиниот налог останува точен.

💡 Даночната исправка оди во периодот на промената (ЗДДВ чл. 22 ст. 1): книжното одобрение и фискалниот регистар го носат ДЕНОТ НА ПОВРАТОТ, не денот на продажбата. Затоа поврат во октомври на продажба од септември е октомвриска исправка и е дозволен и кога периодот на продажбата е затворен; негативно поле во ДДВ-04 дава предупредување за проверка, не грешка.

💡 Книжното одобрение од Продажба се книжи по правилото за продажна фактура — побарува 1200 (купувачи), а касата ја продала сметката на 1020. Исплатата на парите на купувачот порамни ја рачно (1200 со благајна или банка), инаку картичката на купувачот останува со кредитно салдо.

💡 Цената е НЕТО во обата режима (нема втора цена): нето 100,00 дава 110,00 на лице место и 118,00 за носење. Затоа истиот артикл во извештајот има две бруто вредности, а нето прометот е споредлив.

💡 Цената, стапката и основот за стапката се СНИМКА во мигот на додавањето на ставката. Промена на цената во менито или на стапката среде вечер не ги менува веќе внесените ставки на отворените сметки — она што влегува во наплатата е снимката.

⚠️ Отворена сметка преживува затворање смена. Дневниот затвор и налогот ги содржат само наплатите на таа смена; вредноста на отворените сметки не е промет и не се книжи.

💡 Листчето за кујна од печатачот на ленти не е фискален ни даночен документ. Печатачот на ленти не издава сметка, а листчето не влегува во Z-извештај, КИФ, ДДВ-04 ни налог. Даночниот настан останува наплатата.